Prawa człowieka we współczesnym świecie. Kształtowanie się idei praw człowieka i obywatela. Prawa i wolności obywatelskie. Zasady i instytucje kontroli przestrzegania praw. Gwarancje międzynarodowe i wewnątrzkrajowe przestrzegania praw. Inicjatywy społeczne na rzecz praw człowieka i obywatela. Prawa człowieka we współpracy europejskiej. Prawa człowieka jako przedmiot zainteresowania ONZ. Prawa człowieka jako strefa polityki zagranicznej państwa. Rola jednostki w życiu społeczeństwa. Instrumentalizm polityczny w sferze realizacji praw człowieka i obywatela – współzależność polityki i ekonomiki. Przykłady naruszania praw człowieka i obywatela we współczesnym świecie. Ochrona praw człowieka w Polsce – historia i teraźniejszość. Terroryzm polityczny i terroryzm państwowy a prawa człowieka i obywatela. Nacjonalizm ekonomiczny.

Współczesna myśl polityczna. Ideologie, doktryny polityczne i ruchy społeczne. Liberalizm i neoliberalizm. Konserwatyzm. Chrześcijańska demokracja. Socjaldemokracja. Ideologie narodowe. Faszyzm. Komunizm. Ruchy społeczne w świecie i Polsce (ruchy alternatywne wśród młodzieży, inicjatywy społeczne w środowiskach lokalnych).

Współczesne stosunki międzynarodowe. Mechanizmy, szanse i bariery międzynarodowej współpracy politycznej. Ugrupowania polityczne i militarne – geneza, funkcje, przyszłość. Problemy bezpieczeństwa w skali globalnej i regionalnej. Organizacje międzynarodowe – funkcje i znaczenie. Współpraca regionalna. Tworzenie regionów przygranicznych. Znaczenie regionalizacji w przełamywaniu barier narodowościowych i etnicznych i w niwelowaniu lokalnych zagrożeń cywilizacyjnych. Regionalizacja etapem we współpracy i integracji gospodarczej.

B. PRZEMIANY SPOŁECZNO-GOSPODARCZE WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE I POLSCE

Społeczeństwo globalne i grupy społeczne. Współczesne teorie uwarunkowania społecznego. Wielkie i małe struktury społeczne. Problem władzy w strukturach społecznych. Relacje między wielkimi strukturami społecznymi. Konflikty społeczne. Rola małych grup społecznych w funkcjonowaniu struktur społecznych. Rodzina jako podstawa organizacji społeczeństwa. Społeczności etniczne i terytorialne. Struktura społeczna współczesnego społeczeństwa polskiego (mniejszości narodowe i wyznaniowe, zróżnicowanie warstwowe). Wpływ transformacji ustrojowej na zmiany struktur społecznych.

Struktura i procesy demograficzne. Procesy rozwoju ludności i ich następstwa społeczno-gospodarcze. Zmiany pokoleniowe. Przemiany struktur ludnościowych Polski na tle procesów ludnościowych świata.

Struktura gospodarki i struktura społeczno-zawodowa. Restrukturyzacja gospodarki. Przekształcenia własnościowe w gospodarce. Prywatyzacja. Reprywatyzacja. Hierarchia zawodów. Procesy urbanizacji i ich następstwa. Społeczno-gospodarcze problemy wsi i rolnictwa.

Kryzysy społeczne. Ekonomiczne i polityczne podłoże konfliktów i kryzysów społecznych. Zmiany stosunków własnościowych.

Dylematy interwencji państwa w życie gospodarcze. Cele i metody polityki społecznej w systemie gospodarki rynkowej. Podstawowe kwestie społeczne współczesnej Polski – inicjatywy ludności, zbiorowości, organów państwa w ich przezwyciężaniu.

Gospodarka rynkowa we współczesnym świecie. Strukturalne przemiany w gospodarce światowej. Perspektywy integracji europejskiej i rozwoju rynku światowego. Główne kategorie ekonomiczne gospodarki rynkowej. Problemy własnościowe, konkurencja, rynek pracy. Procesy krystalizacji stosunków własnościowych i struktury społecznej. Przejawy i konsekwencje rywalizacji między najwyżej rozwiniętymi państwami zachodnimi. Współczesne czynniki i uwarunkowania rozwoju gospodarczego. Nowoczesne technologie i gałęzie gospodarki (informatyka). Rozwój gospodarczy w regionach świata – trwałość głównych ośrodków siły gospodarczej. Zagadnienia transformacji technologii i wiedzy naukowo-technicznej. Uwarunkowania i formy integracji gospodarczej. Społeczne, ekonomiczne i polityczne przyczyny i konsekwencje migracji ludności we współczesnym świecie. Wewnętrzne i zewnętrzne ograniczenia rozwoju gospodarczego. Problem zadłużenia jako bariera wzrostu gospodarczego.

Zagrożenia cywilizacyjne we współczesnym świecie. Społeczne konsekwencje rozwoju przemysłowego: problemy ludnościowe, surowcowe, energetyczne, żywnościowe, ekologiczne, katastrofy nuklearne. Demograficzny obraz świata. Nierówności rozwoju ludności. Ekologia jako problem światowy, źródła zanieczyszczeń środowiska, lokalne katastrofy ekologiczne, transfer zanieczyszczeń środowiska. Rolnictwo i wyżywienie, przyczyny głodu i niedożywienia, drogi postępu. Rolnictwo a ekologia. Problemy energetyczne świata, źródła energii i surowców, poszukiwanie nowych zasobów energetycznych, nowoczesne technologie – możliwości i ograniczenia. Procesy urbanizacji – aspekty ekonomiczne, społeczne i ekologiczne. Perspektywy i szanse rozwiązywania problemów globalnych w warunkach rozbrojenia, trwałego pokoju i współpracy międzynarodowej, znoszenia bloków militarnych i wyrównywania poziomów rozwoju krajów i kontynentów. Problemy konwersji przemysłu zbrojeniowego na cele cywilne.

„Sport w życiu społecznym”

Prawne podstawy sportu w Polsce i w Unii Europejskiej. Polska: status prawny sportu kwalifikowanego (ustawa o sporcie kwalifikowanym); klub sportowy – rodzaje, status formalno-prawny, specyfika; związek sportowy – cele i zasady działania, miejsce w systemie sportu kwalifikowanego w Polsce; zawodnik i reprezentant kraju – prawa i obowiązki, status prawny; Polski Komitet Olimpijski – cele i zasady, struktura, znaczenie. Unia Europejska a sport – prawo i polityka. Polskie prawo sportowe a prawo Unii Europejskiej.

Międzynarodowe organizacje sportowe. Międzynarodowy Komitet Olimpijski – globalna organizacja sportowa, cele i zasady, historia, struktura, członkowie. Wyspecjalizowane organizacje sportowe piłki nożnej: światowa organizacja piłkarska FIFA – cele i zasady, historia, struktura członkowie; kontynentalne organizacje piłkarskie (UEFA, CONCACAF, CONMEBOL, AFC, CAF, OFC) – specyfika, cele i zasady, historia, struktura, członkowie. Inne wyspecjalizowane organizacje sportowe (IAAF, FIBA, FIVB) – cele i zasady, struktura, członkostwo.

Historia społeczna sportu. Narodziny sportu – tło historyczne i społeczne: geneza i źródła rozwoju sportu; kultura fizyczna jako fundament sportu; gry ludowe i ich ewolucja. Sport antyczny: miejsce sportu w antycznych społecznościach; sport w kulturze antyku. Sport w średniowieczu. Narodziny sportu nowożytnego i jego instytucjonalizacja. Idea olimpizmu i jej odrodzenie w czasach nowożytnych. Polacy na olimpiadach. Początki sportu współczesnego: narodziny profesjonalizmu; pierwsze stowarzyszenia i kluby sportowe.

Społeczne i kulturowe aspekty sportu. Sport jak forma uczestnictwa w kulturze: filozoficzno-kulturowe podłoże sportu; społeczne funkcje sportu – Weberowska perspektywa „przeciwstawienia i rywalizacji” i Durkheimowska perspektywa „społecznej solidarności”. Sport jako rytuał i religia: sakralizacja sportu fani i kibice jako współwyznawcy, sportowcy jako obiekty czci; sekularyzacja i sport. Wpływ sportu na ewolucję dominującego postrzegania tożsamości – od tożsamości lokalnej, przez klasową i narodową – przykład piłki nożnej; symbolika narodowa w sporcie; narodowe i etniczne uwarunkowania w sporcie. Sport w globalizującym się świecie: feminizacja (kontekst społeczny i historyczny, wpływ sportu na społeczną pozycję kobiet); migracje międzynarodowe; ruch paraolimpijski (idea, misja, rozwój). Etyczne i wychowawcze aspektu sportu, wzorce osobowe kształtowane przez sport i ich znaczenie w pozasportowych dziedzinach życia; ewolucja społecznej roli sportowca. Sport jako przejaw i tworzywo sztuki.

Polityczne aspekty sportu. Sport w polityce: sport jako instrument polityki krajowej i międzynarodowej; ideologizacja sportu; symbolika narodowa w sporcie; zjednoczeniowa i unifikacyjna rola sportu; rola sportu w państwach autorytarnych i totalitarnych. Sport jako instrument polityki zagranicznej państwa: zawody sportowe jako substytut rywalizacji militarnej i politycznej pomiędzy państwami, „dyplomacja sportowa”, zawody sportowe jako przyczyna konfliktów. Polityczny kontekst funkcjonowania MKOL i FIFA – promowanie równości, solidarności, tolerancji, wspieranie państw słabiej rozwiniętych; polityczny kontekst decyzji o miejscu odbywania się Igrzysk Olimpijskich oraz rozegrania globalnych imprez sportowych. Polityczny kontekst funkcjonowania klubów sportowych; kluby sportowe jako instytucje społeczno-polityczne.

Globalne wydarzenia sportowe. Pozasportowe znaczenie globalnych wydarzeń sportowych. Polityczne konteksty wybranych Igrzysk Olimpijskich (Berlin 1936, Monachium 1972, Moskwa 1980, Los Angeles 1984), Mistrzostw Świata w piłce nożnej oraz innych wydarzeń sportowych.

Ekonomia sportu. Utowarowienie i komercjalizacja sportu; klub sportowy jako przedsiębiorstwo. Rosnąca rola pieniądza i mediów. Europejski rynek pracy – swoboda przemieszczania się a sport: Prawo Bosmana; prawo Webstera; rynki transferowe we współczesnym sporcie; sportowy rynek pracy w Polsce. Finansowanie sportu powszechnego ze środków publicznych.

Patologie instytucjonalne i społeczne w sporcie. Patologie instytucjonalne: korupcja; doping; skutki prawa i polityki antydopingowej Unii Europejskiej. Patologie społeczne: chuliganizm i przemoc wśród kibiców sportowych – narodziny i charakterystyka zjawiska; kontekst polityczny i kulturowy funkcjonowania grup chuligańskich; społeczne korzenie chuligaństwa; ideologie i chuligańskie subkultury; sposoby walki ze zjawiskiem, rozwiązania prawne, instytucjonalne – casus Wielkiej Brytanii i piłki nożnej; rasizm w sporcie – historia problemu, przykłady, recepty, casus Wielkiej Brytanii; antyrasistowskie kampanie na przykładzie piłki nożnej – polityki klubów, federacji krajowych i polityka FIFA; stereotypy narodowe i ich rola w sporcie.

Euro 2012. Euro 2012 – kontekst społeczno-polityczny: przygotowania do Euro jako sprawa obywatelska i społeczna; euro jako stymulator rozwoju społeczno-politycznego oraz narzędzie promocji państwa – budowa wizerunku Polski przy okazji mistrzostw. Euro 2012 w kontekście stosunków polsko-ukraińskich. Miasta-organizatorzy Euro 2012. Wpływ organizacji Euro 2012 na gospodarkę i społeczeństwa Polski i Ukrainy.

Media a sport. Historia mediów sportowych. Wpływ mediów na rozwój sportu nowożytnego. Rynek mediów sportowych w Polsce. Medialne aspekty globalnych imprez sportowych.

Zawodników przystępujących do udziału w Olimpiadzie na wszystkich jej etapach obowiązuje znajomość literatury zalecanej przez Komitet Główny Olimpiady. Wykazy zagadnień do egzaminu ustnego i lektur są aktualizowane i corocznie publikowane. Źródłem informacji o współczesnych wydarzeniach w kraju i świecie jest ponadto publicystyka prasowa i radiowo-telewizyjna. Uczestnicy Olimpiady winni wykazać się znajomością problemów podejmowanych na łamach prasy o zasięgu krajowym i międzynarodowym, szczególnie w czasopismach zalecanych przez organizatorów zawodów.

Opracowania i dokumenty
Antoszewski A., Herbut R. (red.), Demokracje zachodnioeuropejskie. Analiza porównawcza, Wrocław 2008.
Antoszewski A., Herbut R. (red.), Demokracje Europy Środkowo-Wschodniej w perspektywie porównawczej, Wrocław 1998.
Antoszewski A., Herbut R. (red.), Leksykon politologii: wraz z aneksem: praca zbiorowa, Wrocław 2003.
Antoszewski A., Herbut R.,  Systemy polityczne współczesnej Europy,  Warszawa 2007.
Bałtowski M., Miszewski M., Transformacja gospodarcza w Polsce, Warszawa 2006.
Barcz J, Kawecka-Wyrzykowska E, Michałowska-Gorywoda K, Integracja europejska, Warszawa 2007.
Barcz J., Unia Europejska na rozstajach: Traktat z Lizbony: dynamika i główne kierunki reformy ustrojowej (Wydanie 2), Warszawa 2010.
Baszkiewicz J., Powszechna historia ustrojów państwowych, Sopot 2001.
Budnikowski A., Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2006.
Chmaj M., Skrzydło W., System wyborczy w Rzeczypospolitej Polskiej, Zakamycze 2005.
Cziomer E. (red.), Międzynarodowe stosunki polityczne, Kraków 2008.
Dziubiński K. (red.), Sport na przełomie tysiącleci: szanse i nadzieje, Warszawa 2000.
Filipowicz S. i inni (red.), Historia idei politycznych: wybór tekstów, tom I i II, Warszawa 2002.
Firlit-Fesnak G., Szylko-Skoczny M. (red), Polityka społeczna, Warszawa 2008.
Ferenc J., Sport w służbie polityki. Wyścig Pokoju 1948-1989, Warszawa 2008.
Foer F., Jak Futbol wyjaśnia świat czyli nieprawdopodobna teoria globalizacji, Lublin 2006.
Foks J. (red.), Unia Europejska i sport – Implikacje członkostwa Polski w Unii Europejskiej dla polskiego sportu, Warszawa 2006.
http://www.prawoiekonomia.pl/7442-unia-europejska-i-sport-implikacje-czlonkostwa-polski-w-unii-europejskiej-dla-polskiego-sportu.html
Friedman M., Friedman R., Wolny wybór, 2006.
Friedman M., Kapitalizm i wolność, Warszawa 2008.
Gąsowski T., Bielański S., Sport i polityka w dwudziestowiecznych państwach totalitarnych i autorytarnych, Historia Iagellonica 2009.
Golinowska S., Boni M. (red.), Nowe dylematy polityki społecznej, Warszawa 2006.
Górski P., Bazylow K., Petruczenko M., Kulisy olimpiad: od Aten do Barcelony, Warszawa 1992.
Gwóźdź A. (red), Media-Eros-Przemoc. Sport w czasach podkultury, Kraków 2003.
Heinemann K., Wprowadzenie do socjologii sportu, Warszawa 1990.
Haliżak E., Kuźniar R., eliński J. (red.), Globalizacja a stosunki międzynarodowe, Bydgoszcz-Warszawa 2004.
Haliżak E., Kuźniar R. (red.), Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa 2006.
Hazlitt H., Ekonomia w jednej lekcji, Kraków 2004.
Heywood A., Politologia, Warszawa 2006
Jantoń-Drozdowska E. , Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Poznań 2004.
Kołodziejczyk-Konarska K., Unia gospodarczo-walutowa, Warszawa 2004.
Kosiewicz J. (red.), Społeczne i kulturowe wartości sportu, Warszawa 2007.
Kowalik T., Systemy gospodarcze, efekty i defekty reform i zmian ustrojowych, Warszawa 2005.
Kozłowski S.G., Systemy ekonomiczne, Lublin 2004.
Krawczyk Z., (red.), Socjologia kultury fizycznej, Warszawa 1995.
Krawczyk Z., Sport w zmieniającym się społeczeństwie, Warszawa 2000.
Królak Z., Polska wobec wyzwań globalizacji i integracji. Uzdrowieńcze jednoczenie Europy, Warszawa 2002.
Księżopolski K., Ekonomiczne zagrożenia bezpieczeństwa państw. Metody i środki przeciwdziałania, Warszawa 2004.
Księżpolski M., Polityka społeczna. Wybrane problemy porównań międzynarodowych, Katowice 2000.
Księżpolski M i in. (red) Polityka społeczna w kryzysie, Warszawa 2009.
Malinowska-Misiąg E., Misiąg W., Finanse publiczne w Polsce, Warszawa 2007.
Lipiec J. (red.), Logos i etos polskiego olimpizmu, Kraków 1994.
http://www.sporty.pl/index.php?s=karta_spis&id=1369
Lipoński, Olimpizm dla każdego: popularny zarys wiedzy o  historii, organizacji i filozofii ruchu olimpijskiego, Poznań 2000.
Lipoński W., Polacy na olimpiadach, Wydawnictwo Publicat 2008.
Łoś-Nowak T., Organizacje w stosunkach międzynarodowych. Istota – mechanizmy działania – zasięg, Wrocław 2004.
Łoś-Nowak T. (red.), Współczesne stosunki międzynarodowe. Podręcznik akademicki, Wrocław 2008.
Michałowska G. (red.), Mały słownik stosunków międzynarodowych, Warszawa 1997.
Miklaszewski S., Mesjasz L., Małecki P., Międzynarodowe stosunki gospodarcze u progu XXI wieku, Warszawa 2003.
Milewski R., Kwiatkowski E., Podstawy ekonomii, Warszawa 2005.
Młodzikowski G., Sport i polityka, Warszawa 1979.
Młodzikowski G., Olimpiady ery nowożytnej, Warszawa 1984.
Szymanek J., Parlament, prezydent, rząd. Zagadnienia konstytucyjne na przykładach wybranych państw, Warszawa 2008.
Olechnicki K., Załęcki P., Słownik socjologiczny, Toruń 1997.
Olszański T., Historia Olimpiad, Warszawa 2004.
http://www.mentis.pl/16647-osobista-historia-olimpiad
Parzymies S., Popiuk-Rysińska I. (red.), Polska w organizacjach międzynarodowych, Warszawa 2002.
Polus A. (red.), Sport w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2009.
Sahaj T., Fani futbolowi. Historyczno-społeczne studium zjawiska kibicowania, Poznań 2007.
Sobolewska-Myślik K., Partie i systemy partyjne na świecie,  Warszawa 2004.
Sozański J., Prawa człowieka w Unii Europejskiej: (po Traktacie Lizbońskim), Warszawa 2010.
Szmulik B., Żmigrodzki M. (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2002.
Świerkocki J., Zarys międzynarodowych stosunków gospodarczych, Warszawa 2004. 
Wilkin J. (red), Teoria wyboru publicznego. Wstęp do ekonomicznej analizy polityki i funkcjonowania sfery publicznej, Warszawa, 2005.
Walters G., Igrzyska w Berlinie. Jak Hitler ukradł olimpijski sen, Poznań 2008.
Winiarski B. (red.), Polityka gospodarcza, Warszawa 2006.
Wojtaszczyk K. A., Kompendium wiedzy o państwie współczesnym, Warszawa 2000.
Wojtaszczyk K.A. (red.), Wiedza o społeczeństwie: podręcznik: liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum : kształcenie w zakresie podstawowym, Warszawa 2005.
Wojtaszczyk K.A. (red.), Wiedza o społeczeństwie: podręcznik: liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum : kształcenie w zakresie rozszerzonym, Warszawa 2005.
Wojtaszczyk K.A. (red.), Integracja europejska, Warszawa 2006.
Wojtaszczyk K.A., Jakubowski W. (red.), Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, Warszawa 2007.
Wojtaszczyk K.A., Sroka A. (red.), Polska na drodze do euro, Warszawa 2009.
Wojtkowski Ł., Futbol – tożsamość i nacjonalizm, (wJ Marek eliński (red.), Kulturowe determinanty nacjonalizmu, Toruń 2008.
Zięba R. (red.), Wstęp do teorii polityki zagranicznej państwa, Toruń 2004.
Zięba R, Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej, Warszawa 2007.
Zięba R., (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2008.
Żukrowska K, Stryjek J (red.), Polska w Unii Europejskiej, Warszawa 2004.
Żukrowska K (red.), Rola instytucjonalizacji w stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2006.

Prasa i periodyki naukowe

„Forum” – tygodnik
„Gazeta Wyborcza” – dziennik
„Newsweek” – tygodnik
„Polityka” – tygodnik
„Polski Przegląd Dyplomatyczny” – dwumiesięcznik
„Przegląd” – tygodnik
„Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej”
„Rzeczpospolita” – dziennik
„Studia politologiczne” INP UW
„Sprawy Międzynarodowe” – kwartalnik
„Studia Politologiczne”
„Wprost” – tygodnik