Zawody I stopnia organizuje i przeprowadza Szkolna (Międzyszkolna) Komisja Olimpiady w składzie co najmniej 3 osób. Komisję powołuje dyrektor szkoły (w przypadku eliminacji międzyszkolnych wspólną komisję powołują dyrektorzy szkół). Przewodniczącego wybierają członkowie komisji. Zadania części ustnej przygotowuje Szkolna Komisja Olimpiady. Tematy pracy badawczej opracowuje Komitet Główny Olimpiady Historycznej.

Zawody I stopnia składają się z eliminacji ustnych oraz z przygotowania pracy pisemnej.
1. Eliminacje ustne
W części ustnej uczniowie odpowiadają na trzy pytania:
1. z zakresu podstawy programowej (zakres rozszerzony) z historii dla szkół ponadgimnazjalnych
2. z zakresu jednej z wybranych specjalności (archeologia, starożytność, średniowiecze, epoka nowożytna, historia XIX wieku, historia XX wieku, historia parlamentaryzmu w Polsce)
3. z zakresu znajomości wybranych lektur (uczeń na etapie szkolnym zobowiązany jest do przeczytania co najmniej 3 lektur).

2. Eliminacje pisemne
Do części pisemnej przystępują uczniowie, którzy uzyskali ocenę dobry plus lub bardzo dobry w części ustnej. Eliminacje pisemne polegają na samodzielnym przygotowaniu przez uczniów pracy na jeden z 8 tematów (tematy odpowiadają siedmiu specjalnościom, a jeden dotyczy historii regionalnej) przesłanych przez komitety okręgowe. Uczeń w czasie podanym w terminarzu Olimpiady opracowuje temat. W pracy muszą zostać wykorzystane lektury historyczne (pod pojęciem lektury rozumie się książki naukowe, popularnonaukowe, artykuły z czasopism historycznych – naukowych i popularnonaukowych).

Praca pisemna powinna wykazać umiejętność samodzielnego gromadzenia informacji, analizy źródeł oraz konstruowania dłuższej wypowiedzi, a także samodzielnej oceny problemu. W zakresie wiadomości powinna wykazać znajomość różnych relacji i ocen historiografii. Praca, nie licząc ew. strony tytułowej, nie może przekraczać 6 stron znormalizowanego wydruku komputerowego (Times New Roman, 12, interlinia 1.5, marginesy 2,5 cm). Do pracy musi być załączony wykaz wykorzystanych źródeł (lektur) w postaci bibliografii umieszczonej na dodatkowej stronie.

Prace pisemne zaakceptowane pod względem formalnym przez komisję szkolną, po zakodowaniu, zostają przesłane do komitetu okręgowego. Prace nie są oceniane przez komisje szkolne. Eksperci powołani przez komitety okręgowe dokonują oceny pracy w skali od 2 do 5 wraz z uzasadnieniem i komentarzem. Prace nie spełniające wymogów formalnych będą dyskwalifikowane. Oceny dobrej plus oraz oceny bardzo dobrej nie mogą uzyskać prace zawierające istotne błędy merytoryczne.

Po zakończeniu eliminacji I stopnia komisje szkolne przesyłają do komitetów okręgowych protokoły z eliminacji ustnych oraz zakodowane prace pisemne wyłącznie tych kandydatów, którzy w eliminacjach ustnych uzyskali minimum 42 punkty (ocenę dobry plus lub ocenę bardzo dobrą). W protokołach muszą znajdować się nazwiska wszystkich uczestników eliminacji szkolnych lub międzyszkolnych wraz z uzyskanymi przez nich wynikami oraz wybranymi epokami.

Komitety Okręgowe kwalifikują uczniów do eliminacji II stopnia na podstawie ocen z prac pisemnych. Do eliminacji II stopnia kwalifikują się uczniowie, którzy uzyskali minimum 42 punkty z pracy pisemnej.
Ostateczne wyniki I etapu oraz informację o zakwalifikowanych uczniach ogłasza Przewodniczący Komitetu Okręgowego, a sekretarz Komitetu Okręgowego informuje o wynikach poszczególne szkoły.

Przewodniczący Komitetu Okręgowego podejmuje ostateczną decyzję w sprawie ewentualnych odwołań. Na ich zgłoszenie uczestnicy mają 7 dni od daty ogłoszenia wyników eliminacji.

Eliminacje II stopnia (okręgowe)

Eliminacje II stopnia (okręgowe) przeprowadzają Komitety Okręgowe Olimpiady Historycznej w terminie podanym przez Komitet Główny w terminarzu Olimpiady Historycznej. Eliminacje II stopnia obejmują część pisemną i ustną. Zadania części ustnej eliminacji okręgowych przygotowują eksperci z Komitetów Okręgowych, natomiast tematy prac pisemnych przygotowują eksperci Komitetu Głównego. Uczestnicy mają prawo do zwrotu kosztów podróży oraz ew. noclegu i wyżywienia.

1. Eliminacje pisemne
W części pisemnej uczniowie piszą wypracowanie na jeden z 7 tematów ustalonych przez Komitet Główny dla wszystkich okręgów i obejmujących następujące specjalności:
- archeologia
- starożytność
- średniowiecze
- epoka nowożytna
- historia XIX wieku
- historia XX wieku
- historia parlamentaryzmu w Polsce

Eliminacje pisemne trwają 180 minut.
Oceny najwyższe dobry (36 punktów) dobry plus (42 punkty) oraz bardzo dobry (50 punktów) mogą uzyskać prace bez istotnych błędów merytorycznych. Muszą one zawierać samodzielną analizę i ocenę problemu postawionego w temacie, a ich autorzy powinni wykazać się znajomością różnych źródeł informacji, opinii i ocen historiografii. Uczniowie powinni wykazać się umiejętnością selekcji i syntezy materiału oraz konstruowania dłuższych form wypowiedzi.

Oceny pracy pisemnej wystawione przez eksperta komitetu okręgowego muszą zawierać uzasadnienie i komentarz oraz uzyskać akceptację przewodniczącego Komitetu Okręgowego

2. Eliminacje pisemne
Do części ustnej zostają zakwalifikowani uczniowie, którzy z pracy pisemnej uzyskali ocenę co najmniej dobrą.

W skład trzyosobowej komisji egzaminującej uczestników na egzaminie ustnym wchodzą historycy – pracownicy naukowi. Mogą w niej uczestniczyć w charakterze obserwatorów nauczyciele oraz przedstawiciele nadzoru pedagogicznego, pod warunkiem, że ich uczniowie nie biorą udziału w eliminacjach II stopnia.

W części ustnej uczniowie odpowiadają na trzy pytania:
1. z zakresu wybranej specjalności (dziedziny)
2. z zakresu podstawy programowej (zakres rozszerzony)
3. z zakresu tematyki pracy pisemnej przygotowywanej samodzielnie na etapie szkolnym oraz lektur przygotowanych na etap szkolny i okręgowy (przynajmniej 5 lektur)
Ostateczne wyniki eliminacji II stopnia zatwierdza Przewodniczący Komitetu Okręgowego Olimpiady Historycznej. Przewodniczący Komitetu Okręgowego podejmuje również ostateczną decyzję w sprawie ewentualnych odwołań w trakcie tych eliminacji.

Uczniowie, którzy w eliminacjach okręgowych zajęli 3 pierwsze lokaty i zostali wytypowani przez Komitety Okręgowe (trzy osoby w każdym okręgu) do eliminacji centralnych zostają zakwalifikowani do tych eliminacji po sprawdzeniu protokołów i nadesłaniu prac. W razie uzyskania takiej samej liczby punktów decyzję o kolejności lokat podejmuje Przewodniczący Komitetu Okręgowego po zasięgnięciu opinii komisji egzaminacyjnych oraz biorąc pod uwagę poziom pracy badawczej (pracy pisemnej) w eliminacjach I stopnia.

Przewodniczący Komitetu Okręgowego ogłasza wyniki, a sekretarz Komitetu Okręgowego powiadamia o nich szkoły.

Komitety Okręgowe mogą typować dodatkowych kandydatów do eliminacji centralnych. Kandydatem może zostać uczeń, który uzyskał w eliminacjach okręgowych co najmniej 84 punkty. Komitet Główny Olimpiady Historycznej po sprawdzeniu protokołów oraz po zatwierdzeniu przez Przewodniczącego Komitetu Głównego wyników etapu ustnego i zatwierdzeniu prac pisemnych sporządza punktowy ranking kandydatów ze wszystkich okręgów i ustala liczbę punktów, która w danym roku kwalifikuje dodatkowych kandydatów do eliminacji centralnych.

Eliminacje III stopnia (centralne)

Zawody centralne organizuje i przeprowadza Komitet Główny. Centralne eliminacje Olimpiady Historycznej odbywają się w terminach ustalonych przez Komitet Główny i podanych w osobnym piśmie. Komitet Główny Olimpiady Historycznej zapewnia uczestnikom zawodów centralnych zakwaterowanie, wyżywienie i zwrot kosztów podróży.

Zadania na eliminacje ustne, teksty źródłowe oraz tematy prac pisemnych opracowują eksperci Komitetu Głównego Olimpiady.

Eliminacje ogólnopolskie (III stopnia) obejmują:
- pracę pisemną z historii na jeden z siedmiu podanych do wyboru tematów (wg specjalności jak w eliminacjach II stopnia), ustalonych przez Komitet Główny. Oceniający (dwóch specjalistów danej dziedziny oraz przewodniczący Komitetu Głównego) wskazują w recenzji na wartość pracy biorąc pod uwagę następujące kryteria: samodzielność i oryginalność ujęcia, umiejętność analizy i oceny problemu, poprawność merytoryczną, konstrukcyjną i językową, a także znajomość różnych opinii i ocen historiograficznych. Oceny najwyższe – dobry plus i bardzo dobry mogą uzyskać jedynie prace spełniające ww. kryteria.

- pisemną interpretację wskazanych tekstów źródłowych (zgodnych z deklarowaną przez uczestnika Olimpiady dziedziną historii, dla dziedziny archeologia przewidziane są do wyboru teksty ze starożytności lub średniowiecza) – ocenianą przez dwóch specjalistów oraz przewodniczącego Komitetu Głównego

- ustne odpowiedzi na dwa pytania z wybranej przez uczestnika dziedziny oraz pytania nt. zgłoszonych przez niego ośmiu lektur (monografii naukowych, popularnonaukowych, artykułów).
Na podstawie wyników eliminacji centralnych jury ustala kolejność lokat, zaś Komitet Główny wydaje decyzję o uznaniu najwyżej punktowanych uczestników eliminacji III stopnia za laureatów Olimpiady Historycznej. Laureatami mogą zostać uczestnicy, którzy otrzymali 74 i więcej punktów, Komitet Główny może jednak podwyższyć liczbę punktów potrzebnych do uzyskana miana laureata, po ocenie ogólnego poziomu zawodów. Status finalisty uzyskują uczestnicy eliminacji III stopnia – z wyjątkiem osób, które uzyskały dwie oceny niedostateczne w finale.

Laureaci i finaliści otrzymują od Komitetu Głównego zaświadczenie zgodnie ze wzorem (załącznik do Rozporządzenia MENiS z dnia 29 stycznia 2002 r.). Uczestnicy finału mogą otrzymać specjalne wyróżnienia za szczególne osiągnięcia, umiejętności w pisaniu tekstu historycznego lub analizy źródła. Decyzja podjęta przez Komitet Główny po zatwierdzeniu przez Przewodniczącego KG jest ostateczna.

Zakończenie Olimpiady oraz wręczenie dyplomów laureatom ma charakter uroczysty.